สถาบันศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา
Institute of Anthroposophic Art Therapy Thailand
บทนำ
สถาบันศิลปะบำบัดในแนวทางมนุษยปรัชญาก่อตั้งขึ้นปีพ.ศ. 2553 เป็นองค์กรที่มีปณิธานในการเริ่มต้นศาสตร์ด้านศิลปะบำบัดในประเทศไทย โดยมุ่งเผยแพร่ความรู้ไปในระดับต่าง ๆ ทั้งภาคสาธารณสุข ภาคการศึกษา เจ้าหน้าที่ซึ่งทำงานเกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชน รวมถึงผู้ที่ให้ความสนใจและใฝ่หาความรู้ศาสตร์ทางด้านศิลปะบำบัดและด้านจิตวิญญาณ เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการดูแลช่วยเหลือเด็ก โดยอาศัยความเข้าใจที่ชัดเจนต่องานศิลปะบำบัด
ในประเทศไทยมีการทำศิลปะบำบัดในแนวทางมนุษยปรัชญาอย่างเป็นรูปธรรมและได้รับการยอมรับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 เป็นต้นมา โดยอนุพันธุ์ พฤกษ์พันธ์ขจี ได้มีการขับเคลื่อนไปยังหน่วยงานทางภาครัฐและเอกชน ริเริ่มใช้ในงานคลินิกในส่วนจิตเวชเด็กและวัยรุ่นกับแพทย์ด้านเด็กในโรงพยาบาลเอกชนและโรงพยาบาลจิตเวชเอกชนประมาณ 10 ปี อาทิ ในโรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ โรงพยาบาลมนารมย์ มีรักคลินิก กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โรงพยาบาลตุลาการ เป็นต้น
ที่ผ่านมาสถาบันได้เปิดหลักสูตรฝึกอบรมระดับหลังปริญญาตรี สำหรับการนำศิลปะบำบัดไปทำงานในวิชาชีพ โดยได้รับการรับรองจาก iARte ซึ่งช่วงเวลานั้นได้ร่วมมือกับคณาจารย์ชาวเยอรมันนำโดย Nicola Schneider Hermann ดำรงค์ โพธิ์เตียน รวมทั้งแพทย์มนุษยปรัชญา ที่ร่วมก่อร่างงานสำคัญในประเทศไทย มีผู้จบการศึกษามาจํานวน 2 รุ่น ซึ่งผู้เรียนในหลักสูตรจากสถาบันศิลปะบำบัดในแนวทางมนุษยปรัชญาจะได้รับประสบการณ์โดยตรงผ่านการลงมือทำงานศิลปะ ปฏิบัติงานบำบัดจริง และได้รับความรู้เชื่อมโยงไปสู่ความเข้าใจในการทำงานศิลปะ นำให้เกิดความสมดุลของความคิด ความรู้สึก และการกระทำ จนสามารถนำประสบการณ์และความรู้ที่ได้รับไปพัฒนาต่อยอดในงานด้านการศึกษาของตน และทำหน้าที่ใช้กระบวนการศิลปะบำบัดนี้ร่วมกับการทำงานกับแพทย์ รูปแบบการทำงานมีแบบสตูดิโอส่วนตัว โรงเรียน มหาวิทยาลัย โรงพยาบาล และสถานพยาบาลต่าง ๆ และต่อยอดในการเผยแพร่ด้านสุขภาวะ (Art Wellbeing)
ความเป็นมาหลักสูตรศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา
ความเป็นมาหลักสูตรศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา
ศิลปะบำบัดในแนวทางมนุษยปรัชญา เป็นศาสตร์ที่มีมายาวนานกว่า 100 ปี เกิดขึ้นราว ค.ศ. 1921 เริ่มต้นโดยนักคิด นักปรัชญา ชาวเยอรมัน ดร. รูดอล์ฟ สไตเนอร์ และแพทย์หญิง อีธา เวกมัน สตูดิโอศิลปะบำบัดเล็ก ๆ ของเธอเกิดขึ้นในคลินิกแพทย์เมืองอาร์เลสไฮม์ สวิตเซอร์แลนด์ โดยศาสตร์ของการบำบัดนี้มีความหลากหลาย ทั้งสถาปัตยกรรม การวาด การปั้น ดนตรี การเคลื่อนไหว และการละคร หลักการสำคัญคือ การนำศิลปะมาบำบัดด้วยกระบวนการศิลปะสำหรับผู้ที่ขาดความสมดุลทั้งร่างกายและจิตใจ
หลักการและความเป็นรูปธรรมของศิลปะบำบัดแนวมนุษยปรัชญา ถูกกล่าวขานไปทั่วโลกว่า เป็นศาสตร์ที่ลึกซึ้ง มีเนื้อหาสาระที่เปี่ยมไปด้วยความเข้าใจความเป็นมนุษย์ และศิลปะที่นำมาใช้บำบัดมีสารัตถะของการดูแลได้อย่างน่าสนใจใคร่รู้ โดยไม่ละทิ้งองค์ประกอบของศิลปะ การบำบัด การแพทย์ การศึกษา และมนุษยปรัชญาด้านใดด้านหนึ่งเลย
ความจำเป็นในปัจจุบัน ศิลปะบำบัดต้องศึกษา ปฏิบัติ เพื่อพัฒนากายและจิตวิญาณตนเองอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อการเป็นนักบำบัด และช่วยเหลือผู้คนได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ตรงตามจริยธรรมศิลปะบำบัด
ความจำเป็นในปัจจุบัน ศิลปะบำบัดต้องศึกษา ปฏิบัติ เพื่อพัฒนากายและจิตวิญาณตนเองอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อการเป็นนักบำบัด และช่วยเหลือผู้คนได้อย่างถูกต้องเหมาะสม ตรงตามจริยธรรมศิลปะบำบัด
รูปแบบการผลิตศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา ภายใต้การรับรองระดับนานาชาติ เพื่อขยายความรู้ในวิชาชีพ
หลักสูตรพัฒนาผู้เรียนให้เข้าใจและพร้อมถึงประสบการณ์การใช้ศิลปะบำบัด ซึ่งศิลปะบำบัดในประเทศไทยมีความต้องการบุคลากรที่เข้าใจจริง และมีความรู้จริงในทฤษฎีและปฏิบัติ หลักสูตรนี้เป็นหลักสูตรแรกในประเทศไทยที่มีการเรียนการสอนอย่างมีระบบ ด้วยมาตรฐานบุคลากรและหลักสูตรรับรองจากประเทศสวิตเซอร์แลนด์โดย iARTe (The International Association of Anthroposophic Arts Therapies Educations : recognized by the Medical Section of Spiritual Science at the Goetheanum Dornach, Switzerland) โดยคณาจารย์ในสถาบัน และมีอาจารย์รับเชิญจากต่างประเทศ รวมทั้งมีเครือข่ายของสถาบันให้การดูแล
ศิลปะบำบัดในประเทศไทยมีความต้องการบุคลากรที่เข้าใจจริง และมีความรู้จริงในทฤษฎีและปฏิบัติ
ความร่วมมือและได้รับการสนับสนุนจาก กสศ.
(กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา)
จากประเด็นด้านการศึกษา สังคม และสุขภาพอย่างเป็นองค์รวม สถาบันศิลปะบำบัดในแนวทางมนุษยปรัชญาให้ความสำคัญกับแนวคิดในสหัสวรรษใหม่ที่เห็นถึงรากฐานทางจิตวิญญาณสอดคล้องกับแนวคิดระดับนานาชาติ World Health Organization – WHO – องค์การอนามัยโลก ที่ตระหนักถึงองค์ความรู้การแพทย์มนุษยปรัชญาอันเป็นหัวใจหลักของศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา หลักสูตรระยะต้นในปี พ.ศ.2566 ที่ได้รับการสนับสนุนกับ กสศ. ที่เห็นพ้องในความสำคัญระดับประเทศจึงเริ่มต้นขึ้น เน้นพัฒนานักจัดการเรียนรู้ให้เกิดการพัฒนาด้านในตนเองผ่านสุนทรียภาพเป็นหลัก และสามารถเชื่อมโยงความรู้ความงามในศิลปะสู่การทำงานในบริบทของตนเอง และถ่ายทอดความรู้เบื้องต้นให้แก่นักศึกษา เยาวชน ที่ตนดูแลได้ ครูหรือนักการศึกษาที่จะสามารถเป็นผู้ดูแลและบำบัดนักเรียนที่ขาดความสมดุลทั้งร่างกายและจิตใจได้นั้น ต้องเป็นผู้ที่อิ่มเต็มจากภายใน กอปรกับต้องมีความสนใจในการใช้ศิลปะในการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ซึ่งเกิดจากกระบวนการในหลักสูตรระยะต้น ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนศิลปะบำบัดแนวมนุษยปรัชญาเชิงลึกต่อไป
จากผลลัพธ์ที่ผ่านมาจึงเป็นแนวทางที่น่าสนใจในการต่อยอดและขยายผลกับแกนนำกลุ่มนี้ ในโครงการพัฒนาขยายผลครูและนักจัดการเรียนรู้ด้วยแนวทางศิลปะบำบัดแนวมนุษยปรัชญาให้สามารถนำศิลปะบำบัดแนวมนุษยปรัชญา (Anthroposophic Art Therapy) ไปใช้ในฐานะครูผู้สอน เพื่อช่วยเหลือบำบัดและพัฒนาผู้เรียนให้เกิดค่านิยม (Value) ทัศนคติ (Attitude) ทักษะ (Skill) และมีความรู้ (Knowledge) ในการดูแลและพัฒนาตนเองได้ หรือนักจัดกระบวนการเรียนรู้ในหน่วยจัดการเรียนรู้ลักษณะต่าง ๆ ตลอดจนการดูแลสุขภาพกายใจของเพื่อนครู รวมทั้งผู้ที่เป็นแกนนำยังประกอบไปด้วยสาขาวิชาชีพอื่น ๆ อาทิ แพทย์ นักจิตวิทยา ที่มีความสามารถในการบำบัดผู้ป่วยด้วยศิลปะบำบัด
ความเคลื่อนไหว ในหลักสูตรศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา
บรรยากาศความเคลื่อนไหว หลักสูตรศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา
สำหรับการขยายวิชาชีพ ภายใต้การรับรอง iARTe
6-14 ธันวาคม 2568
ณ สถาบันเกอเธ่
ถ่ายทอดผลงานศิลปะมนุษยปรัชญา ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 20 เป็นกระบวนการเรียนรู้ศิลปะที่ผู้ฝึกหัดตนในแนวทางนี้จะเติบโตเป็นผู้ทำงานด้านศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา ที่ ดร.
รูดอล์ฟ สไตเนอร์ และแพทย์หญิง อิธา เวกมานน์ ได้ริเริ่มขึ้นห้วงเวลานั้น (ค.ศ.1921 เริ่มต้นศิลปะบำบัดมนุษยปรัชญา)